کلاسهایتان را در یک گروه پیامرسان برگزار میکنید. لینک ویدیوها دستبهدست میشود، پرداختها را از روی رسید تأیید میکنید و معلوم نیست هر دانشجو تا کجای دوره آمده است. حالا تصمیم گرفتهاید یک سایت داشته باشید. جواب کوتاه: طراحی سایت آموزشی فقط ساختن چند صفحه و گذاشتن یک پخشکنندهٔ ویدیو نیست. چهار چیز باید کنار هم کار کنند: بخش دانشجو، پنل مدرس، پنل مدیر، و پرداخت با کنترل دسترسی به دوره. در این مقاله میبینید هر بخش چه میکند، کدام مدل آموزشی کدام بخشها را میخواهد و پیش از جلسه با تیم فنی چه چیزهایی را آماده کنید.
سایت آموزشی از چه بخشهایی ساخته میشود؟
سایت آموزشی یا وب سایت آموزشی در اصل یک LMS است. LMS یعنی سامانهٔ مدیریت یادگیری: نرمافزاری که دوره، درس، مدرس، دانشجو و آزمون را یکجا نگه میدارد. بخشهای اصلیاش اینهاست:
| بخش | چه کاری میکند | کی لازم میشود |
|---|---|---|
| سایت یا وباپ دانشجو | ثبتنام، دیدن دورهها، پخش ویدیو، آزمون، پیشرفت | همیشه |
| پنل مدرس | بارگذاری ویدیو و فایل، ساخت و تصحیح آزمون، گزارش دانشجوها | وقتی مدرس جدا از مدیر کار میکند |
| پنل مدیر | مدیریت دورهها، مدرسها و دانشجوها، کد تخفیف، گزارش فروش | همیشه |
| پرداخت و دسترسی | خرید آنلاین، اشتراک، باز شدن دوره فقط برای خریدار | وقتی دوره میفروشید |
| کلاس زنده | زمانبندی، یادآوری، ضبط جلسه | وقتی بخشی از آموزش زنده است |
همهٔ این بخشها را برای روز اول لازم ندارید. اینکه چه چیزی در نسخهٔ اول بیاید، به مدل آموزش شما بستگی دارد.
اول مدل آموزش خودتان را مشخص کنید
یک سایت آموزشگاه با یک سایت فروش دورهٔ ویدیویی دو پروژهٔ متفاوتاند، حتی اگر هر دو «سایت آموزشی» نامیده شوند. پنج مدل رایج را کنار هم ببینید:
| مدل آموزش | کاربر اصلی | بخشهای لازم | امکان کلیدی |
|---|---|---|---|
| آموزشگاه حضوری و آنلاین | دانشجو، والدین و دفتر آموزشگاه | بخش دانشجو، پنل مدرس، پنل مدیر | ثبتنام و شهریهٔ آنلاین، حضور و غیاب، اعلان کلاس |
| فروش دورهٔ ویدیویی | خریدار دوره | بخش دانشجو و پنل مدیر (مدرس همان مدیر است) | خرید آنلاین، پخش ویدیو فقط برای خریدار، پیشرفت دوره |
| کلاس زنده | دانشجو و مدرس | بخش دانشجو، پنل مدرس، پنل مدیر | زمانبندی و یادآوری جلسه، ضبط جلسه |
| آموزش سازمانی | کارکنان و مدیر منابع انسانی | وب دانشجو و پنل مدیر سازمان | دورههای اجباری، آزمون، گزارش پیشرفت هر نفر |
| LMS کامل چندمدرسه | دانشجو، چند مدرس و مدیر مجموعه | بخش دانشجو، پنل مدرس، پنل مدیر | چند مدرس، کیف پول و اشتراک، گزارش فروش و ثبتنام |
مثال فرضی: مدیر یک آموزشگاه زبان میخواهد ثبتنام و شهریه را آنلاین کند و کلاسهای حضوریاش را نگه دارد. او به حضور و غیاب و اعلان کلاس نیاز دارد. مدرسی که فقط دورهٔ ویدیویی میفروشد، از اینها چیزی لازم ندارد و بیشترین کارش پخش ویدیو و خرید است. اگر مدل شما ترکیبی است، ترکیبش را در جلسهٔ شناخت مشخص میکنیم.
بخش دانشجو: سایت از نگاه یادگیرنده
دانشجو معمولاً با گوشی میآید و میخواهد کمترین مانع را ببیند. در سایت آموزشی این امکانات را میسازیم:
- ثبتنام و ورود با کد یکبارمصرف پیامکی (OTP؛ کدی که برای هر ورود به گوشی پیامک میشود)
- فهرست و جستجوی دورهها، با فصلها و درسها
- پخش ویدیو و نمایش پیشرفت دوره
- آزمون و تکلیف، و گواهی پایان دوره
- اعلان جلسه یا درس جدید
- پیام به مدرس
گواهی اینجا گواهی داخلی خود مجموعهٔ شماست. چیزی نیست که از جای دیگری اعتبار بگیرد، و نباید اینطور معرفی شود.
پنل مدرس: کار روزانهٔ مدرس کجا انجام میشود؟
مدرس باید بتواند بدون کمک تیم فنی کارش را پیش ببرد. پنل مدرس اینها را دارد:
- بارگذاری ویدیو، فایل و تکلیف
- ساخت و تصحیح آزمون
- گزارش دانشجوهای هر دوره: چه کسی کجای دوره است
اگر خودتان تنها مدرس هستید، پنل مدرس جدا لازم نیست و همان پنل مدیر کافی است.
پنل مدیر: همهٔ سایت از اینجا اداره میشود
پنل مدیر مرکز فرمان سایت است. اینها را در آن میگذاریم:
- مدیریت دورهها، مدرسان و دانشجویان
- سطح دسترسی جدا برای مدیر، دفتر آموزش و مدرس
- کد تخفیف و دورههای ویژه
- گزارش فروش و ثبتنام، و پیشرفت دانشجوها
مثال فرضی: دفتر آموزشگاه فقط ثبتنامها را میبیند و مدرس فقط دورههای خودش را. هر کدام همانقدر دسترسی دارند که لازم است. جزئیات پنل را در صفحهٔ پنل مدیریت اختصاصی میبینید.
پرداخت و دسترسی: دوره فقط برای کسی باز شود که خریده
اگر دوره میفروشید، این بخش از همه مهمتر است. حالتهایی که میسازیم:
- پرداخت آنلاین با درگاه پرداخت
- شارژ کیف پول و خرید دوره از موجودی
- خرید تکدوره یا اشتراک برای چند دوره
اتصال به درگاه را در جلسهٔ شناخت بررسی میکنیم. دربارهٔ دسترسی هم این کارها شدنی است:
- ویدیوها فقط برای کسانی باز شوند که دوره را خریدهاند.
- ورود با حساب شخصی باشد، نه لینک دانلود عمومی.
- دسترسی بعد از پایان اشتراک محدود شود.
این کارها دستبهدست شدن دوره را سختتر میکند. اما هیچ سیستمی جلوی ضبط صفحه را کامل نمیگیرد و ما چنین قولی نمیدهیم. انتخاب بین تکدوره، بسته و اشتراک موضوع جداگانهای است و اینجا وارد آن نمیشویم.
کلاس زنده در سایت آموزش مجازی چطور جا میگیرد؟
اگر بخشی از آموزشتان زنده است، سایت آموزش مجازی شما اینها را لازم دارد:
- زمانبندی کلاس و ثبتنام در جلسه
- یادآوری قبل از شروع کلاس
- ضبط جلسه و گذاشتن آن برای دانشجوهای همان کلاس
اینکه کلاس زنده با کدام سرویس پخش اجرا شود، در جلسهٔ شناخت مشخص میشود. پیش از آن نمیتوانیم سرویس خاصی را قطعی کنیم.
سایت آموزشی کافی است یا اپلیکیشن هم لازم داریم؟
برای شروع و فروش دوره، یک سایت یا وباپ معمولاً کافی است. اگر دانشجو بیشتر با گوشی یاد میگیرد و اعلان و یادآوری برایتان مهم است، اپ موبایل یا PWA بهتر است. PWA سایتی است که مثل اپ روی گوشی نصب میشود. مقایسهٔ این دو را در PWA یا اپلیکیشن نیتیو نوشتهایم. سایت آموزشی را با طراحی وب اپلیکیشن میسازیم.
اگر میخواهید بدانید ساخت اپ آموزشی چه چیزهایی هزینه را بالا میبرد، مقالهٔ هزینه ساخت اپلیکیشن آموزشی همین را جدا توضیح داده است. این مقاله فقط دربارهٔ بخشهای سایت است، نه هزینه.
پلتفرم آماده یا سایت آموزشی اختصاصی؟
پلتفرم آماده برای شروع سریع خوب است. اگر هنوز نمیدانید دورهتان خریدار دارد یا نه، از همان شروع کنید. وقتی آموزش کار اصلی شما شد، محدودیتها پیدا میشوند:
- برند پلتفرم جلوتر از برند شماست.
- دادههای دانشجو کامل دست شما نیست.
- کیف پول یا اشتراک ندارد.
- چند مدرس را پشتیبانی نمیکند.
- گردش کار خاص شما، مثلاً آزمون تعیین سطح قبل از ثبتنام، در آن جا نمیگیرد.
اینجاست که سایت اختصاصی معنی پیدا میکند. مقایسهٔ کامل را در اپلیکیشن ساز یا اپلیکیشن اختصاصی و تفاوت سایت اختصاصی با وردپرس را در سایت اختصاصی یا وردپرس میخوانید. اگر فقط یک سایت معرفی برای آموزشگاه میخواهید، صفحهٔ خدمت طراحی سایت اختصاصی را ببینید. برای سایتی که دوره میفروشد و دانشجو در آن حساب دارد، همین مقاله را ادامه دهید.
نمونهٔ اجراشده: سلام آگاهی
سلام آگاهی آکادمی آنلاین دورههای فرزندپروری درنا شریفی است. نقش تکنوراه ساخت کامل بود: طراحی، توسعه و استقرار. محصول شامل وباپلیکیشن، وبسایت و پنل مدیریت است.
- چالش: مخاطبان در شبکههای اجتماعی و کانالهای عمومی بودند، محتوا پراکنده بود، پیشرفت کاربرها پیگیری نمیشد و درآمد به یک پلتفرم واسط وابسته بود.
- راهحل: اول نسخهٔ اولیه را ساختیم: ورود با شمارهٔ موبایل و کد یکبارمصرف، ساختار دوره و درس، پخش ویدیو، دسترسی ترتیبی به درسها و پنل مدیریت محتوا و کاربران. بعد توسعه با اسپرینتهای دوهفتهای ادامه پیدا کرد، بر اساس بازخورد کاربران. اسپرینت یعنی یک دورهٔ کاری کوتاه با فهرست کار مشخص.
- آنچه ساخته شد: اپ کاربر با فصل و درس، پخشکنندهٔ ویدیو، قفل ترتیبی درسها، پیگیری پیشرفت، خرید و پرداخت آنلاین و پروفایل؛ و پنل مدیریت برای دورهها و ویدیوها، کاربران و دسترسیها، گزارش فروش و پیشرفت کاربران.
- مالکیت: برنامه روی سرور اختصاصی است و کد و داده مال کارفرماست.
از اولین جلسه تا راهاندازی
مسیر معمول ساخت سایت آموزشی این پنج قدم است:
- جلسهٔ شناخت: مدل آموزش (ضبطشده، زنده یا ترکیبی)، نقشها و مدل فروش.
- طراحی: مسیر دانشجو از ثبتنام تا پایان دوره، و پنلهای مدرس و مدیر.
- نسخهٔ اول: MVP یعنی نسخهای که با کمترین امکانات لازم شروع به کار میکند (MVP چیست). در سایت آموزشی معمولاً شامل دوره، پرداخت و پنل مدیر است. روش کار را در صفحهٔ ساخت نسخه اولیه (MVP) ببینید.
- ورود اطلاعات و تست: وارد کردن دورهها و دانشجوهای فعلی، و تست با چند دانشجو و مدرس واقعی.
- انتشار و پشتیبانی: انتشار نسخه، آموزش تیم شما و پشتیبانی بعد از راهاندازی.
زمان بعد از جلسهٔ شناخت اعلام میشود. پیش از آن عددی نمیدهیم.
مثال فرضی: مدرسی نسخهٔ اول را فقط با فهرست دورهها، پرداخت و پخش ویدیو شروع میکند. آزمون، گواهی و مدرس دوم را بعد از دیدن رفتار دانشجوها اضافه میکند. اینطور فروش زودتر شروع میشود و بقیه با بازخورد واقعی ساخته میشود.
قبل از جلسهٔ شناخت اینها را آماده کنید
جواب این شش سؤال را حتی به شکل یادداشت ساده بنویسید:
- نوع آموزشتان چیست: دورهٔ ضبطشده، کلاس زنده یا ترکیبی؟
- چه نقشهایی دارید و چند مدرس با سیستم کار میکنند؟
- مدل فروشتان چیست: تکدوره، اشتراک یا کیف پول؟
- روی چه پلتفرمهایی میخواهید باشید: وب، اندروید، iOS؟
- محتوای فعلیتان کجاست: پیامرسان، پلتفرم آماده، فایل یا جای دیگر؟
- آزمون و گواهی پایان دوره (گواهی داخلی خودتان) لازم دارید یا نه؟
برای نوشتن مرتب نیازها از نمونه ساختار PRD کمک بگیرید. PRD سند نیازمندیهای محصول است: میگوید محصول چه کاری باید انجام دهد و برای چه کسی.
قدم بعدی
اگر مدل آموزش و بخشهای لازمتان روشن شده، فرم برآورد را پر کنید تا محدودهٔ کار را مشخص کنیم. اگر سایت، اپ موبایل و پنلها را یکجا میخواهید، صفحهٔ طراحی اپلیکیشن آموزشی توضیح میدهد ما برای آموزشگاه، مدرس و آموزش سازمانی چه میسازیم.
سوالات متداول
طراحی سایت آموزشی شامل چه بخشهایی میشود؟
بخش دانشجو (ثبتنام، دورهها، ویدیو، آزمون و پیشرفت)، پنل مدرس، پنل مدیر و پرداخت با کنترل دسترسی. اگر کلاس زنده دارید، زمانبندی، یادآوری و ضبط جلسه هم اضافه میشود. همهٔ اینها را برای نسخهٔ اول لازم ندارید.
طراحی سایت آموزشگاه با سایت فروش دوره چه فرقی دارد؟
آموزشگاه معمولاً ثبتنام و شهریهٔ آنلاین، حضور و غیاب و اعلان کلاس میخواهد و پنل مدرس و مدیر جدا دارد. فروش دوره بیشتر روی خرید آنلاین، پخش ویدیو فقط برای خریدار و پیشرفت دوره تمرکز دارد، و اغلب مدرس همان مدیر است.
آیا ویدیوها فقط برای خریدارها باز میشوند؟
بله. دسترسی به ویدیو فقط برای کسانی باز میشود که دوره را خریدهاند و با حساب شخصی وارد شدهاند، و بعد از پایان اشتراک میشود آن را محدود کرد. این کار دستبهدست شدن دوره را سختتر میکند، ولی هیچ سیستمی جلوی ضبط صفحه را کامل نمیگیرد و چنین قولی نمیدهیم.
برای آموزش کارکنان یک سازمان هم سایت میسازید؟
بله. سامانهٔ آموزش مجازی داخلی با دورههای اجباری، آزمون، دسترسی بر اساس واحد و گزارش پیشرفت هر نفر طراحی میشود. مدیر منابع انسانی میتواند ببیند چه کسی دوره را تمام کرده است.
LMS آماده بخریم یا سایت آموزشی اختصاصی بسازیم؟
آماده برای شروع سریع خوب است. اختصاصی وقتی معنی دارد که برند، داده دانشجو، کیف پول، چند مدرس یا گردش کار خاص مهم شود، یا مدل فروش و آزمون شما در LMS آماده جا نگیرد.
اگر اول سایت بسازیم، بعداً میشود اپ هم داشت؟
بله، معمولاً با مرحلهبندی: اول پلتفرمی که بیشتر دانشجوها با آن کار میکنند، بعد بقیه. ترتیب را در جلسهٔ شناخت مشخص میکنیم.
هزینهٔ طراحی سایت آموزشی چقدر است؟
عدد ثابتی ندارد و بعد از شناخت نیازها مشخص میشود. بیشترین اثر را مدل آموزش، تعداد نقشها، کلاس زنده یا دورهٔ ضبطشده، پرداخت و اشتراک و آزمون دارند. فرم برآورد را پر کنید تا محدودهٔ کار و هزینه را مشخص کنیم. عوامل قیمت اپ آموزشی در مقالهٔ هزینه ساخت اپلیکیشن آموزشی آمده است. ---